Capaciteitstarief bepaalt je laadprijs meer dan je kWh

Je verkoopt kilowattuur, maar je netbeheerder factureert kilowatt. Dat verschil van één letter kost een laadplein elk jaar geld, en het staat op een factuurregel die de meeste uitbaters nooit openklikken. De maand waarin het één keer echt druk was, is de maand waarin je netkost omhoog gaat, ook als je evenveel energie verkocht als anders.

Wat staat er eigenlijk op je netfactuur?

Je netfactuur meet vermogen, niet volume. In Vlaanderen leest de digitale meter elk kwartier je afname en houdt per maand de hoogste kwartierwaarde bij. Het capaciteitstarief rekent af op het gemiddelde van die twaalf maandpieken, met een ondergrens van 2,5 kW. Voor 2026 ligt dat volgens de VREG gemiddeld rond 53,39 euro per kilowatt per jaar, exclusief btw. In Nederland is de vorm anders maar het principe hetzelfde. Op een grootverbruikaansluiting betaal je per maand voor je gecontracteerd transportvermogen en daarnaast voor de kWmax, de hoogste kwartierbelasting die in die maand werkelijk is opgetreden.

Het capaciteitstarief is het deel van je netfactuur dat je betaalt voor het hoogste vermogen dat je aansluiting in een periode opnam, niet voor het aantal kilowattuur dat erdoor ging. Twee laadpleinen die precies evenveel energie verkopen, krijgen dus een verschillende netfactuur zodra hun sessies anders over de dag liggen.

Zo ziet die opsplitsing eruit bij één Nederlandse netbeheerder, in de categorie waar een middelgroot laadplein vaak in valt:

Zet die twee variabele regels naast elkaar en het beeld kantelt. Eén kilowatt extra piek kost in die maand ongeveer evenveel als het transport van 155 kilowattuur. Een laadpaal die vijf minuten langer op vol vermogen staat dan nodig, tikt dus harder aan dan een hele sessie extra.

Hoe beïnvloedt het capaciteitstarief je laadprijs?

Het capaciteitstarief verhoogt je kostprijs per kilowattuur op precies de momenten dat er veel tegelijk gebeurt op je aansluiting. Omdat je afrekent op de hoogste kwartierpiek en niet op je totale afname, wordt één druk kwartier doorgerekend over alle kilowattuur van die maand. Een laadplein dat zijn piek halveert zonder één kilowattuur minder te verkopen, verlaagt daarmee zijn kostprijs per sessie. Daarom hoort de piek in je tariefmodel te zitten: als je prijs meebeweegt met de vraag, spreiden sessies zich over meer kwartieren en betaal je minder net voor dezelfde verkoop. Wie zijn prijs alleen aan de energiekost koppelt, laat die hefboom liggen.

Waarom een spotvolgend tarief je netkost kan verhogen

Een tarief dat enkel de energieprijs volgt, stuurt iedereen naar hetzelfde uur. Dat is per definitie het uur waarop stroom goedkoop is, en dat is meestal ook het uur waarop de rest van je aansluiting hetzelfde doet. Je energiekost daalt, je piek stijgt, en het capaciteitsdeel van je factuur zit niet in die spotprijs. Spot plus een vaste marge is daarom geen verstandig basistarief en al helemaal geen roamingtarief. Het werkt wel als kortingslaag voor leden en abonnementshouders, bovenop een basistarief dat de vraag en de eigen piek meeweegt. Hoe je zo'n basistarief afbakent, staat in onze post over een prijsvloer en prijsplafond op laadpunten.

Wat kost één kwartier onoplettendheid?

Genoeg om een investering in sturing terug te verdienen. Twee rekenvoorbeelden met ronde getallen, op basis van de gepubliceerde tarieven hierboven.

• Voorbeeld snelladen, Nederland. Een plein met vier DC-punten van 150 kW. Zonder sturing lopen ze een kwartier samen op vol vermogen: 600 kW. Met sturing blijft de piek op 300 kW. Dat scheelt in die maand ongeveer 930 euro aan kWmax. Kan het gecontracteerd vermogen daardoor 300 kW lager, dan komt daar nog ongeveer 7.300 euro per jaar bij.
• Voorbeeld AC, Vlaanderen. Twee laadpunten van 11 kW op één digitale meter. Laden ze elke maand een kwartier samen, dan staat er 22 kW in je maandpiek. Verspreid over twee momenten wordt dat 11 kW. Aan 53,39 euro per kilowatt per jaar scheelt dat ongeveer 590 euro per jaar, bij exact dezelfde verkoop.

Dit zijn illustratieve voorbeelden, geen meting op een specifiek plein. De orde van grootte is wat telt: netkosten lopen op in honderden euro's per jaar per vermeden kilowatt, terwijl de marge per kilowattuur in centen wordt geteld.

Waarom load balancing alleen niet genoeg is

Load balancing knijpt af nadat de auto's er al staan. Dat beschermt je aansluiting, en je hebt het nodig als vangnet, maar de rijder betaalt de rekening in laadtijd. Wie om 18.00 uur binnenrijdt op een plein dat op dat moment vier auto's verdeelt over 100 kW, krijgt een trage sessie en onthoudt dat. Prijs werkt eerder in de keten. Die stuurt de beslissing om wel of niet nu te komen, voordat de connector in de auto zit. De twee vullen elkaar aan: prijs vlakt de vraag af, begrenzing vangt op wat er toch nog samenvalt.

Er zit wel een valkuil in. Als je één goedkoop dalvenster aankondigt, bouw je daar een nieuwe piek. Een model dat de prijs per lader en per kwartier laat variëren, spreidt over een breder venster in plaats van alles naar hetzelfde uur te duwen. Dat is ook waarom een vraag-gestuurd prijsmodel iets anders doet dan een dag- en nachttarief.

Wat verandert er aan de contractkant?

De netbeheerders bouwen zelf aan contractvormen die dit belonen. De ACM keurde in juli 2024 twee alternatieve transportrechten goed: een tijdsblokgebonden variant, waarbij je binnen vooraf afgesproken vensters vol transportrecht hebt, en een tijdsduurgebonden variant voor een vastgesteld aantal uren per jaar. Beide leveren een lager transporttarief op in ruil voor flexibiliteit. Netbeheer Nederland meldt dat ze afsluitbaar worden zodra de netbeheerders hun bedrijfsprocessen erop hebben aangepast, en dat daar nog geen concrete termijn voor is.

Voor een uitbater is dat vooruit plannen waard. Wie zijn laadplein nu al zo prijst dat de vraag zich naar de goedkope vensters verplaatst, kan zo'n contract later aanzetten zonder de exploitatie om te gooien. Wie dat niet doet, tekent voor een piekvermogen dat hij twaalf maanden per jaar betaalt en vijf kwartieren per jaar gebruikt.

Wat zou je maandag anders doen?

Haal eerst je twaalf maandpieken op bij je netbeheerder en zoek per piek het kwartier waarin die viel. In de meeste gevallen zijn dat een handvol momenten, niet een structureel patroon. Reken dan uit wat één kilowatt piek je per jaar kost en zet dat naast je marge per kilowattuur. Verschuift die verhouding je beeld, dan is het tijd om je tarief niet langer alleen op de energieprijs te bouwen. Onze gratis potentieelanalyse rekent voor je door wat vraag-gestuurde prijzen op jouw punten kunnen doen, en het abonnement per laadpunt laat je ermee starten zonder van CPO-platform te wisselen.

Welk kwartier van vorig jaar staat er eigenlijk op jouw factuur?