Vorige winter zat ik met onze laadcijfers en besefte ik dat we onnodig omzet hadden laten liggen. Niet omdat er een lader stuk was of een locatie stilviel, maar door de prijs. We draaiden een vast tarief, het soort dat er op de dag dat je het instelt volledig logisch uitziet. Alleen trekt de winter zich niets aan van wat er in oktober logisch leek.
Als je publieke laders runt, kort samengevat: een vaste prijs per kWh klopt ongeveer één dag. De groothandelsprijs beweegt, de vraag beweegt, en over een heel jaar bewegen de seizoenen allebei tegelijk. Een vast getal kan dat niet volgen, en bij ons deed de winter het meeste pijn.
De valstrik van dag één
Kies vandaag een prijs en ze past vandaag. Je energiekost is wat ze is, de vraag is wat ze is, en jouw getal zit er redelijk bovenop. Net dat maakt het een valstrik. Een vast tarief is op één dag afgesteld en wordt dan bevroren terwijl alles eromheen blijft bewegen.
De volgende ochtend is de groothandelsstroom al verschoven met het weer en met wind en zon op het net, en is de vraag verschoven met de dag, de temperatuur en hoe leeg de batterijen van mensen staan. Je bent nu ofwel te duur, ofwel te goedkoop, en aan je dashboard voel je niet welke van de twee.
Waarom de winter dubbel toesloeg
De dagelijkse drift is lastig. De seizoensdrift is wat ons jaar echt hertekende, want een seizoen trekt aan twee dingen tegelijk.
Illustratief. Paarse balken = relatieve laadvraag; oranje lijn = groothandelsprijs energie, per representatieve maand (jan = winter, apr = lente, jul = zomer, okt = herfst).
Energie werd duurder
Groothandelsstroom heeft een duidelijke seizoensvorm. Zonnige zomermaanden duwen de middagprijzen omlaag, soms tot bijna nul. De winter doet het omgekeerde: korte dagen, verwarmingsvraag en veel minder zon trekken ze weer omhoog. Onze vaste retailprijs kende dat verschil niet, dus in de winter verkochten we stroom die ons méér kostte tegen precies de prijs die we voor goedkopere maanden hadden gezet.
De vraag steeg op hetzelfde moment
De winter brengt mensen ook vaker naar de lader, en dat zie je ver buiten onze eigen locaties. In een studie van 2.658 private EV’s in Peking, gevolgd over vier representatieve maanden, kwamen bestuurders in de kou met een veel lagere batterij aan: de gemiddelde start-laadtoestand (SOC) zakte naar ongeveer 43,5% in de winter tegenover circa 52% in de lente, en het laden concentreerde zich sterker in centraal-stedelijke gebieden (Yang, Peng, Wang & Zhuge, Energy, 2023).
Gemiddelde start-SOC per representatieve maand op werkdagen (Yang e.a., 2023).
Koud weer knabbelt aan bereik en batterij-efficiëntie, dus mensen laden meer, en ze laden omdat het moet. Dat laatste weegt zwaarder dan het klinkt.
Het stuk dat ik over het hoofd zag: elasticiteit
Elasticiteit is niets anders dan hoeveel volume je verliest als je je prijs verhoogt. Is ze laag, dan blijven mensen laden ook als je meer vraagt; is ze hoog, dan gaan ze ergens anders heen. Wat ik te laat doorhad, is dat elasticiteit óók niet vaststaat: ze beweegt met de vraag, en de vraag beweegt met het seizoen.
In de winter, als iemand op een koude avond met 15% binnenrijdt, gaat die niet vergelijken. De vraag is hoog en de prijsgevoeligheid laag, dus een vast tarief dat op het jaargemiddelde staat, laat marge liggen op net die sessies die meer konden dragen. In de zomer draait het om: de vraag is zachter, chauffeurs hebben opties, en dezelfde vaste prijs is nu te hoog om het volume te pakken dat je wil. Het winstoptimum ligt in juli ergens anders dan in januari, en het is de elasticiteit die bepaalt waar.
Waarom we het automatiseren
Zodra je het zo ziet, is automatisch prijzen geen technisch hoogstandje meer maar de enige verstandige optie. De optimale prijs hangt af van de elasticiteit, de elasticiteit hangt af van de vraag, en de vraag verandert per seizoen, per dag en per uur. Niemand gaat elke ochtend op elke lader een tarief met de hand bijstellen en het juist krijgen.
Dus doen we dat niet. Ons systeem leest de echte sessies op elke lader, schat in hoe prijsgevoelig de chauffeurs van díe lader op dit moment zijn, en duwt de prijs richting het punt dat die dag het meeste opbrengt. Hoger wanneer de vraag diep zit en mensen het betalen, lager wanneer een korting genoeg extra volume oplevert om zichzelf terug te verdienen. Het blijft transparant en vergrendelt bij de start van een sessie, zodat niemand voor verrassingen staat. En omdat het gestuurd wordt door elasticiteit en niet door een kalender, vangt het de seizoensschommeling vanzelf op, zonder te wachten tot ik eraan denk.
We gingen dieper op de prijsmodellen in wat we allemaal fout hadden over dynamische prijzen, en op de transparantie in waarom je vaste tarief het echte probleem is.
Een vast tarief is niet zozeer een fout als wel een foto van één dag. De winter leerde me dat ik een business runde die elke dag onder me verandert, en elk seizoen dubbel zo hard, en dat ze met de hand prijzen het altijd ging verliezen van ze met de cijfers prijzen.
Veelgestelde vragen
Waarom verliezen laders geld met een vast tarief in de winter?
In de winter kost groothandelsstroom meer en stijgt de laadvraag, terwijl chauffeurs minder prijsgevoelig zijn omdat ze móéten laden. Een vaste prijs op het jaargemiddelde verkoopt dure winterstroom te goedkoop en laat marge liggen op sessies die makkelijk meer zouden betalen.
Wat is prijselasticiteit bij laden, en waarom telt ze?
Elasticiteit meet hoeveel laadvolume je verliest als je de prijs verhoogt. Ze is laag als de vraag hoog is (winter, lege batterijen, weinig alternatieven) en hoger als de vraag zacht is. Omdat het winstoptimum van de elasticiteit afhangt, en de elasticiteit met seizoen en uur beweegt, is een vaste prijs zelden de beste.
Waarom prijzen automatiseren in plaats van manueel bijstellen?
De optimale prijs hangt af van de elasticiteit, die per seizoen, dag en uur verandert en per lader verschilt. Elke lader elke ochtend met de hand bijstellen is niet realistisch, dus schat een automatisch systeem de echte prijsgevoeligheid per lader in en beweegt de prijs richting het dag-winstoptimum.
Betekent automatische seizoensprijs dat de klant meer betaalt?
Over het geheel niet. De prijs stijgt enkel wanneer de vraag diep zit en chauffeurs willen betalen, en daalt wanneer een korting genoeg extra volume oplevert om zichzelf terug te verdienen, met een bodem, een plafond en een prijs die vergrendelt bij de start van elke sessie.