AFIR-prijstransparantie op laadpunten, wat het echt eist

Sinds 13 april 2024 geldt AFIR, de Europese verordening over de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen, rechtstreeks in elke lidstaat. Veel uitbaters lazen daar één boodschap in: de prijs moet voortaan vastliggen. Dat staat er nergens. De verordening eist dat de rijder het tarief kent voordat hij de sessie start, en dat is iets anders dan een tarief dat het hele jaar stilstaat.

Wat eist AFIR precies over laadprijzen?

AFIR verplicht de uitbater om het ad-hoctarief met al zijn prijscomponenten kenbaar te maken voordat de laadsessie begint, en om dat tarief redelijk, transparant en niet-discriminerend te houden. Bij publiek toegankelijke laadpunten vanaf 50 kW moet het ad-hoctarief gebaseerd zijn op een prijs per kWh, en die prijs moet zichtbaar zijn aan het laadstation zelf, niet alleen achter een link of in een app. Onder 50 kW volstaat het om de prijs met alle componenten duidelijk en gemakkelijk beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld via een QR-code of een webpagina. Een bezettingsvergoeding per minuut mag ernaast bestaan, zolang die bedoeld is om lang stilstaan te ontmoedigen en daarvoor proportioneel is. Sinds 14 april 2025 moet het ad-hoctarief bovendien als dynamisch gegeven naar het nationale toegangspunt van je land, met een actualisatie binnen de minuut na elke wijziging.

Verbiedt AFIR dat je tarief beweegt?

Nee. Er is geen bepaling die een tarief in de tijd vastzet. De vraag-en-antwoordnota van de Europese Commissie bij de verordening legt het accent op kenbaarheid, redelijkheid en gelijke behandeling, niet op stilstand. Een prijs die op dinsdagochtend anders is dan op zaterdagavond voldoet, zolang de rijder die prijs ziet voordat hij inplugt en zolang iedereen die op dat moment inplugt hetzelfde betaalt.

Prijstransparantie onder AFIR is de verplichting dat een rijder het ad-hoctarief met al zijn componenten kent op het moment dat de sessie begint. Het is geen prijsregulering en het is geen prijsbevriezing. Dat onderscheid is de moeite waard, want een deel van de operators die dynamische tarieven uitstellen, stelt ze uit voor een regel die niet bestaat.

Wat verandert er precies bij 50 kW?

De drempel van 50 kW bepaalt vooral de vorm van het tarief en de plaats van de vermelding.

Die laatste rij kost het meeste geld en wordt het vaakst vergeten. Wie boven 50 kW een vast starttarief hanteert, moet dat bedrag in de kWh-prijs verwerken of vervangen door een bezettingsvergoeding met een echt gedragsdoel. Hoe je zo'n prijs opbouwt zonder je marge weg te geven, staat in onze uitleg over het platform en het prijsmodel.

Waarom ging de transparantie in de praktijk achteruit?

Omdat de prijs onderweg verdwijnt tussen het platform en de factuur. Het Laadonderzoek van NKL uit 2023 bekeek ruim 1.100 laadsessies op meer dan honderd publieke en semipublieke laadpunten in Nederland. Bij 73 procent van die sessies was de prijs vooraf bekend, tegen 81 procent in 2021. Bij 80 procent van de sessies klopte de prijs op de factuur, tegen 98 procent in 2021. Het rapportcijfer voor de laadervaring zakte in dezelfde periode van 6,3 naar 6,0.

Dat tweede cijfer is het pijnlijke. Een tarief dat correct is ingesteld en toch verkeerd op de factuur belandt, is geen communicatieprobleem meer maar een omzetprobleem. Verstuurd en toegepast zijn twee gebeurtenissen op twee systemen die je niet in de hand hebt. Daarom loopt er bij ons elke nacht een detectie van tariefafwijking over het hele netwerk, die het ingestelde tarief vergelijkt met wat de CDR werkelijk heeft afgerekend.

Hoe zet je een vraag-gestuurd tarief neer dat AFIR volgt?

Door de prijs te laten bewegen op momenten waarop niemand aan het laden is, en hem stil te zetten zodra iemand inplugt. Vijf ontwerpkeuzes doen het werk.

• Bevries de prijs bij de start van de sessie. Wat de rijder bij het inpluggen ziet, geldt tot de stekker eruit gaat. Een prijs die tijdens het laden verspringt, is de enige variant die echt in strijd is met de geest van de verordening.
• Publiceer de regel, niet alleen de prijs. Een vermelding dat het daltarief tussen 22 uur en 6 uur geldt, maakt de variatie voorspelbaar en verdedigbaar bij een controle.
• Werk met een vloer en een plafond. Een bovengrens is precies het verschil tussen dynamische prijszetting en surge pricing. We schreven eerder over een prijsvloer en een prijsplafond instellen.
• Laat wijzigingen ingaan op een dagovergang. Een tarief dat morgen ingaat en vandaag al bekend is, geeft roamingpartners tijd om de wijziging door te voeren.
• Controleer of het tarief is aangekomen. Bij elke eMSP, en sinds april 2025 ook in het nationale toegangspunt. Een tarief dat je verstuurde maar dat nergens aankwam, staat straks verkeerd op de kaart van iemand anders.

Waar hoort een tarief dat alleen de energieprijs volgt?

Als kortingslaag voor leden en abonnementshouders, nooit als basis- of roamingtarief. Een tarief dat enkel de spotprijs plus een vaste marge doorrekent, legt je volledige marge bloot aan de energiemarkt en zegt niets over de vraag op jouw laadplein. Onder AFIR is het bovendien de moeilijkste variant om uit te leggen, want de prijs verandert om een reden die de rijder aan de paal niet kan zien. Op een ledentarief werkt hetzelfde mechanisme wel, want daar is de rijder een terugkerende klant die de regel één keer leest en er daarna zelf op inspeelt.

Een vraag-bewust basistarief doet het omgekeerde. Het beweegt op uur, dag en bezetting, blijft binnen grenzen die je zelf zet, en is op elk moment één getal dat je aan de paal kunt tonen. Of dat bij jou iets oplevert, hangt af van je bezettingspatroon. De gratis potentieelanalyse rekent dat door op je eigen cijfers.

Wat zou je maandag anders doen?

Loop je snelladers na op de vier punten uit de tabel, te beginnen met de vraag of er boven 50 kW nog een vast starttarief in je prijsopbouw zit. Kijk daarna of het tarief dat je vorige maand hebt gewijzigd, ook werkelijk op elke kaart en in elke app staat. In de meeste netwerken die wij zien, zit het probleem niet in de instelling maar in de doorstroming ervan. Wie dat op orde heeft, heeft geen enkele reden meer om zijn prijs stil te laten staan uit voorzichtigheid.