Statisch of dynamisch laadtarief, wat presteert beter

Twee laadpunten met dezelfde prijs per kWh. Aan het ene staan rijders vrijdagavond te wachten. Het andere staat het grootste deel van de middag leeg. Een statisch tarief behandelt beide situaties hetzelfde, want het is één getal voor elk uur van de week. De vraag of een dynamisch tarief het beter doet, heeft een eerlijk antwoord: op de meeste publieke netwerken wel, maar er zijn locaties waar statisch wint, en je wilt weten welk soort locatie je uitbaat.

Wat presteert beter, een statisch of een dynamisch laadtarief?

Een vraag-bewust dynamisch tarief presteert beter overal waar de bezetting duidelijk verschilt per uur of per dag, omdat één vaste prijs te laag is wanneer rijders aanschuiven en te hoog wanneer de lader leegstaat. Een statisch tarief presteert even goed op locaties met een vlakke, lage vraag, bij een kleine groep terugkerende gebruikers, en op netwerken waar tariefwijzigingen niet betrouwbaar bij roamingpartners aankomen. De sterkste opzet combineert beide ideeën: een basistarief dat beweegt volgens een gepubliceerde regel, binnen een vloer en een plafond, en dat vastligt op het moment dat de sessie start. Een tarief dat alleen de energiemarkt volgt, voldoet niet aan die omschrijving en hoort thuis als ledentarief.

Een statisch laadtarief is één prijs per kWh, soms met een bezettingsvergoeding, die op elk uur geldt tot de uitbater hem met de hand wijzigt. Een dynamisch laadtarief is een prijs die per uur, per dag of volgens de bezetting verandert, op basis van een regel die vooraf vastligt. Beide kunnen transparant zijn. Het verschil is of de prijs überhaupt kan reageren op de vraag.

Wat doet één vaste prijs in twee verschillende straten?

Hij is op de ene plek te duur en op de andere te goedkoop. Het duidelijkste publieke bewijs komt niet uit de laadsector maar uit parkeren. San Francisco voerde daar de grootste proef uit met vraag-gestuurde prijzen voor parkeerplaatsen op straat. In juli 2011 kostten Chestnut Street en Lombard Street, twee parallelle straten, allebei 2 dollar per uur. Alle vijf de blokken op Chestnut zaten boven 80 procent bezetting. Op Lombard zaten twee van de vijf blokken onder 60 procent.

Het programma SFpark paste de prijzen daarna in kleine stappen aan, richting een doelbezetting van 60 tot 80 procent. Volgens de evaluatie van Gregory Pierce en Donald Shoup uit 2013 was de gemiddelde prijs op Chestnut na 10 prijswijzigingen in twee jaar met 75 procent gestegen tot 3,50 dollar per uur, terwijl Lombard met 50 procent gedaald was tot 1 dollar. In de eerste twee jaar ging de prijs omhoog in 31 procent van de gevallen, omlaag in 30 procent en bleef hij gelijk in 39 procent. De gemiddelde prijs daalde met 4 procent, en in augustus 2013 zat 62 procent van de blokken in de doelzone.

Een parkeervak en een laadpunt delen de eigenschap die hier telt: capaciteit die per uur vervalt. Een leeg uur verkoop je later niet meer. Dezelfde studie vond een gemiddelde prijselasticiteit van min 0,4 over 5.294 metingen, met grote verschillen per blok en per tijdstip. Prijselasticiteit is de mate waarin de vraag reageert op een prijswijziging. Die spreiding is het echte argument tegen één statische prijs. Er bestaat geen getal dat voor elk uur en elke locatie klopt.

Waar wint een statisch tarief?

Een statisch tarief wint waar er weinig vraagverschil te sturen valt, of waar het bewegen van de prijs meer kost dan het oplevert. Er zijn vier situaties waarin wij een uitbater zouden aanraden het voorlopig eenvoudig te houden.

• Lage, vlakke bezetting. Heeft een lader weinig sessies en geen zichtbare piek, dan heeft een dynamisch model bijna niets om van te leren en niets om te verschuiven. Het werk zit dan eerst in de benutting, zoals we uitlegden in ons stuk over benuttingsgraad en break-even van een laadpunt.
• Een gesloten groep terugkerende gebruikers. Op een bedrijfsterrein of bij een residentieel laadplein is voorspelbaarheid een deel van wat de gebruiker koopt. Een maandabonnement doet daar vaak meer dan een bewegende prijs.
• Laden als nevendienst. Bij een hotel of restaurant bepaalt het verblijf hoe lang de auto blijft staan, niet de prijs. Zie onze analyse van de rendabiliteit van laadpunten bij hotels.
• Geen controle over de tariefdoorgifte. Een prijs die beweegt maar verkeerd aankomt bij een eMSP kost meer vertrouwen dan een statische prijs ooit zal kosten. Verstuurd en toegepast zijn twee verschillende gebeurtenissen.

Voorspelbaarheid heeft bovendien een waarde waarvoor klanten willen betalen. Anja Lambrecht en Bernd Skiera onderzochten 10.882 klanten van een Europese internetprovider en publiceerden hun onderzoek naar vertekening bij tariefkeuze in 2006 in het Journal of Marketing Research. Meer dan de helft van de klanten met een voorkeur voor het vaste tarief betaalde minstens 100 procent meer dan op het goedkoopste tarief voor hun verbruik, en die voorkeur verhoogde het klantverloop niet significant. Internettoegang is geen laden. De les geldt wel: een dynamisch tarief dat onvoorspelbaar aanvoelt, verliest iets wat een statisch tarief gratis meegeeft.

Hoe verhouden statische en dynamische tarieven zich op een publiek laadplein?

Op een locatie met wisselende vraag wint dynamisch op omzet en beschikbaarheid, en wint statisch op eenvoud. De tabel zet de verschillen naast elkaar.

Wat loopt er mis met dynamische tarieven, en wat lost het op?

De meeste mislukkingen komen uit het ontwerp, niet uit het idee van een bewegende prijs. Rijders aanvaarden variatie die ze zien aankomen. In het Nationaal Laadonderzoek 2025 van RVO, ElaadNL en de Vereniging Elektrische Rijders, afgenomen bij ruim 4.500 rijders, vond bijna 80 procent het belangrijk om vooraf het tarief van een openbare laadpaal te kennen. Tegelijk wist 28 procent meestal niet wat ze betalen voor openbaar laden in de buurt van hun woning. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat rijders bij publieke laadpalen slimme laadtarieven verkiezen boven een slimme, variabele laadsnelheid.

• De prijs verandert tijdens de sessie. Leg de prijs vast op het moment dat de kabel erin gaat en houd hem vast tot de sessie eindigt.
• Niemand kan de prijs voorspellen. Publiceer de regel, bijvoorbeeld een daltarief van 22:00 tot 06:00, en niet alleen het getal van dit moment.
• De prijs stijgt zonder grens. Stel een vloer en een plafond in. Die bovengrens is precies wat dynamic pricing onderscheidt van surge pricing, zoals uitgelegd in een prijsvloer en prijsplafond instellen.
• Wijzigingen komen te laat of verkeerd aan bij partners. Laat wijzigingen ingaan op een daggrens en controleer achteraf of elke partner ze heeft toegepast. Daar dient een nachtelijke controle op tariefafwijkingen voor.
• De prijs volgt het verkeerde signaal. Baseer het tarief op de vraag op je eigen locatie, en gebruik de energiekost als invoer voor de vloer.

Waar past een tarief dat de energieprijs volgt?

Als kortingslaag voor leden en abonnees, en niet als je publieke prijs. Een spotprijs met een vaste marge erbovenop legt je volledige marge bloot aan de schommelingen van de elektriciteitsmarkt. Hij zegt ook niets over de vraag of je laders vol of leeg staan. Voor een terugkerend lid dat de regel één keer leest en er zijn laadmomenten op afstemt, werkt datzelfde mechanisme wel, en het beloont de rijders die je voorspelbaar volume brengen.

Het basis- en roamingtarief hoort in plaats daarvan vraag-bewust te zijn. Het beweegt met uur, dag en bezetting, blijft binnen grenzen die je zelf instelt, en is op elk moment één getal dat de rijder ziet voor hij inplugt. In die opzet presteert een dynamisch tarief betrouwbaar beter dan een statisch. Hoe dat model is opgebouwd, lees je op de pagina over hoe het Proxilink-platform prijzen zet.

Wat zou je maandag anders doen?

Haal de bezetting per uur op voor elke lader over de laatste drie maanden en kijk naar de spreiding. Lijken de uren op elkaar en is de benutting laag, houd dan het statische tarief, steek de moeite in zichtbaarheid en beschikbaarheid, en kijk over zes maanden opnieuw. Zie je duidelijke pieken en duidelijke rustige uren, begin dan met een eenvoudig tijdschema binnen een vloer en een plafond, voor je overstapt op prijzen die de actuele bezetting volgen. Wat je ook kiest, controleer of het tarief dat je instelt ook het tarief is dat je partners aanrekenen. Weet je vandaag welke van je locaties in welke groep thuishoort? De gratis potentieelanalyse rekent het uit op je eigen cijfers.